İletişimISSN:e-ISSN: 2822-4167
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaAmaç ve KapsamYazarlar için RehberMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Konya Koşullarında Farklı Soya Genotiplerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Değerlendirilmesi

Ramazan KELEŞ,HASAN KOÇ,Berat DEMİR

  • Ramazan KELEŞ: Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü -
  • HASAN KOÇ: Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü -
  • Berat DEMİR: Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü -
  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 5
  •  Sayı : 2
  •  Sayfa : 84-95
Bu araştırma, 2017 ve 2018 yıllarında yürütülmüş olup, farklı soya (Glycine max L.) genotiplerinin verim, kalite ve bazı morfolojik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Denemeler, tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuş; materyal olarak yedi hat (HAT I–VII) ile altı tescilli çeşit (Arısoy, Ataem-7, Çetinbey, Nova, SA-88 ve Umut 2002) kullanılmıştır. Ekimler 45 cm sıra arası mesafe ile altı sıralı olarak yapılmış, tüm genotiplerde aynı agronomik uygulamalar yürütülmüştür. Araştırmada tane verimi, protein oranı, yağ oranı, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bin tane ağırlığı, bitkide bakla sayısı ve çiçeklenme süresi gibi temel tarımsal ve teknolojik özellikler incelenmiştir. Yürütülen çalışmada, genotipler arasında çoğu özellik bakımından istatistiki olarak p<0.01 düzeyinde önemli farklılıklar belirlenmiş; elde edilen donuçlar değerlendirildiğinde; Tane verimi 292.2–397.3 kg da⁻¹ arasında değişmiş, en yüksek verim HAT I genotipinde elde edilmiştir. Protein oranı %36.4–%40.4 aralığında değişmiş, en yüksek değer Umut 2002 ve HAT VII genotiplerinde saptanmıştır. Yağ oranı %19.2–%22.0 arasında değişmiş olup, en yüksek değer HAT II genotipinde belirlenmiştir. Bitki boyu 99.9–118.1 cm, ilk bakla yüksekliği 5.7–8.2 cm, bin tane ağırlığı 115.8–157.5 g, bitkide bakla sayısı 24.2–32.5 adet ve çiçeklenme süresi 70.3–74.3 gün arasında değişmiştir. Sonuçlar, genotiplerin performanslarının iklim koşulları ve toprak özelliklerine bağlı olarak değiştiğini göstermiştir. Yüksek verim potansiyeli, dengeli yağ–protein oranı ve morfolojik kararlılığı ile HAT I, HAT II ve Ataem-7 genotipleri öne çıkmıştır. İklim değişikliği ve su kısıtının giderek arttığı günümüz koşullarında, erkenci ve orta erkenci genotiplerin tercih edilmesi, yalnızca verim değil; aynı zamanda kalite, adaptasyon ve sürdürülebilirlik.kriterlerinin birlikte değerlendirilmesi yönünde önemli bir strateji olarak ön plana çıkmaktadır.
Atıf yapmak için : Keleş, R., Koç, H., & Demir, B. (2025). Konya koşullarında farklı soya genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin değerlendirilmesi. Ereğli Tarım Bilimleri Dergisi, 5(2), 84-95.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Ereğli Tarım Bilimleri Dergisi
2025, Cilt5, Sayı2
E-ISSN: 2822-4167
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Boydak, E., & İşler, N. (1995). Şanlıurfa koşullarında ikinci ürün olarak bazı soya çeşitlerinin dört farklı sıra arasında önemli tarımsal karakterlerinin ve veriminin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 1(3), 65–80.
  2. Carpenter, A. C., & Board, J. E. (1997). Growth dynamic factors controlling soybean yield stability across plant populations. Crop Science, 37(5), 1520–1526.
  3. Çalışkan, S., & Arıoğlu, H. H. (2004). Amik Ovası koşullarında ikinci ürün olarak yetiştirilebilecek soya çeşit ve hatlarının belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 9(1–2), 23–32.
  4. Ghodrati, G. (2013). Study of genetic variation and broad sense heritability for some qualitative and quantitative traits in soybean (Glycine max L.) genotypes. Current Opinion in Agriculture, 2(1), 31–35.
  5. Hatfield, J. L., & Prueger, J. H. (2015). Temperature extremes: Effect on plant growth and development. Weather and Climate Extremes, 10, 4–10.
  6. He, J., Du, Y. L., Wang, T., Turner, N. C., Yang, R. P., Jin, Y., & Li, F. M. (2017). Conserved water use improves the yield performance of soybean (Glycine max L. Merr.) under drought. Agricultural Water Management, 179, 236–245.
  7. Hu, M., & Wiatrak, P. (2012). Effect of planting date on soybean growth, yield, and grain quality. Agronomy Journal, 104(3), 785–790.
  8. Kalenska, S. M., Ermakova, L. M., Palamarchuk, V. D., Polishchuk, I. S., & Polishchuk, M. I. (2015). System of modern intensive technologies in crop production. Kyiv: Rogalska I. O. (in Ukrainian).
  9. Karagül, E. T., Tunca, Z., Yücel, D., Akçin, A., & Tuğay, M. E. (2011). Ege Bölgesi'nde ana ürün olarak yetiştirilen bazı soya genotiplerinin verimi, verim öğeleri ve nitelikleri üzerinde bir araştırma. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 21(2), 59–68.
  10. Kovačević, V., Kovačević, D., Pepo, P., & Marković, M. (2013). Climate change in Croatia, Serbia, Hungary and Bosnia and Herzegovina: Comparison of the 2010 and 2012 maize growing seasons. Poljoprivreda, 19(2), 16–22.
  11. Kumagai, E., & Sameshima, R. (2014). Genotypic differences in soybean yield responses to increasing temperature in a cool climate are related to maturity group. Agricultural and Forest Meteorology, 198, 265–272.
  12. Malek, M. A., Rafii, M. Y., Afroz, M. S. S., Nath, U. K., & Mondal, M. M. A. (2014). Morphological characterization and assessment of genetic variability, character association, and divergence in soybean mutants. The Scientific World Journal, 968796.
  13. Mert, M., & İlker, E. (2016). Ana ürün koşullarında bazı soya (Glycine max L. Merr.) hat ve çeşitlerinin Aksaray bölgesine adaptasyonu üzerine çalışmalar. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25(2), 176–181.
  14. Miladinović, J. (1997). Components of phenotypic variation for photoperiod in soybean (Glycine max L. Merr.) (Master’s thesis). University of Novi Sad, Faculty of Agriculture, Serbia.
  15. Miladinović, J., Hrustić, M., & Vidić, M. (2011). Soybean. Novi Sad, Serbia: Institute of Field and Vegetable Crops and AMB Graphics.
  16. Miransari, M., Adham, S., Miramsari, M., & Miramsari, A. (2022). The physicochemical approaches of altering growth and biochemical properties of medicinal plants in saline soils. Applied Microbiology and Biotechnology, 106(5), 1895–1904.
  17. Prasad, P. V. V., Thomas, J. M. G., & Narayanan, S. (2017). Global warming effect. In B. Thomas, B. G. Murray, & D. J. Murphy (Eds.), Encyclopedia of Applied Plant Science (2nd ed., pp. 289–299). Academic Press.
  18. Ravelombola, F. S. (2022). Breeding soybean (Glycine max L. Merr.) under reduced irrigation (Doctoral dissertation). University of Arkansas.
  19. Soba, D., Arrese-Igor, C., & Aranjuela, I. (2022). Additive effects of heatwave and water stresses on soybean seed yield are caused by impaired carbon assimilation or pod formation but not flowering. Plant Science, 321, 111320.
  20. Thomas, J. M. G., Boote, K. J., Pan, D., & Allen, L. H. Jr. (2010). Elevated temperature delays onset of reproductive growth and reduces seed growth rate of soybean. Journal of AgroCrop Science, 1, 19–32.
  21. Tucak, M., Popović, S., Čupić, T., Krizmanić, G., Španić, V., Meglič, V., & Radović, J. (2016). Assessment of red clover (Trifolium pratense L.) productivity in environmental stress. Poljoprivreda, 22(2), 3–9.
  22. Tuğay, M. E., Tunca, Z., & Akçin, A. (2011). Soya fasulyesi tarımı ve ıslahı. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları.
  23. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2018). Bitkisel üretim istatistikleri. Ankara: TÜİK Yayınları.
  24. Vratarić, M., & Sudarić, A. (2008). Soja (Glycine max L. Merr.). Osijek: Poljoprivredni Institut Osijek.
  25. Yarasır, N., Yiğit, A., & Erekul, O. (2024). Yield and quality responses of soybean (Glycine max L. Merr.) varieties inoculated with Rhizobia strains under drought stress. Turkish Journal of Field Crops, 29(2), 165–176.
  26. Yaver, S., & Paşa, C. (2009, Ekim 19–22). Tekirdağ koşullarındaki bazı soya çeşitlerinin verim kriterleri üzerine bir araştırma. In VIII. Tarla Bitkileri Kongresi (Cilt 1, ss. 197–200). Hatay, Türkiye.