İletişimISSN:e-ISSN: 2822-4167
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaAmaç ve KapsamYazarlar için RehberMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Farklı Toprak İşleme Yöntemleri Altında Geleneksel Gübreleme ve Kompost Uygulamalarının Nohut (Cicer arietinum L.) Verimi ve Verim Unsurlarına Etkilerinin Karşılaştırılması

ERSİN KAVLAK,SELİM UYGUN,ERDAL EREN YELER,SEMRA BULGUER,VOLKAN ÖZTÜRK

  • ERSİN KAVLAK: TARLA BİTKİLERİ MERKEZ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ
  • SELİM UYGUN: TARLA BİTKİLERİ MERKEZ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ
  • ERDAL EREN YELER: TARLA BİTKİLERİ MERKEZ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ
  • SEMRA BULGUER: TARLA BİTKİLERİ MERKEZ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ
  • VOLKAN ÖZTÜRK: TARLA BİTKİLERİ MERKEZ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ
  •  Yıl : 2026
  •  Cilt : 6
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 49-60
Bu araştırma, 2025 yılı bahar yetiştirme döneminde Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü İkizce Araştırma ve Uygulama Çiftliği deneme tarlalarında kuru tarım koşullarında yürütülmüştür. Çalışmada, üç farklı toprak işleme yöntemi anıza ekim (T1), azaltılmış (T2) ve geleneksel (T3) ile iki farklı gübre uygulaması DAP (G1) ve kompost (G2) yer almıştır. Nohut bitkisine ait metrekarede bitki sayısı, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bitkide tane sayısı, tane verimi ve 100 tane ağırlığı değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, toprak işleme yöntemlerinin nohut tane verimi üzerine etkisi %1 önem düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ortalama değerlere göre en yüksek tane verimi T3 uygulamasında (117,20 kg/da) olarak belirlenirken, bunu T2 uygulaması (77,05 kg/da) ve T1 uygulaması (15,30 kg/da) ile izlemiştir. Gübre uygulamaları bakımından da istatistiksel olarak önemli farklılıklar belirlenmiş olup, G2 uygulamasında ortalama (84,51 kg/da) tane verimi elde edilirken, G1 uygulamasında bu değer (55,18 kg/da) olarak saptanmıştır. Buna karşılık, toprak işleme yöntemleri ile gübre uygulamaları arasındaki etkileşim istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. Elde edilen sonuçlar, Ankara ekolojik şartları altında toprak işleme yöntemleri ve gübre uygulamalarının nohut yetiştiriciliğinde verim üzerine önemli etkileri olduğunu göstermektedir. Araştırma bulgularına göre en yüksek tane verimi T3 toprak işleme yöntemi ile G2 gübre uygulamasının birlikte kullanıldığı koşullarda elde edilmiştir. Bu nedenle benzer ekolojik koşullarda nohut üretiminde söz konusu uygulamaların daha uygun olduğu belirlenmiştir.
Atıf yapmak için : Kavlak, E., Uygun, S., Yeler, E. E., Bulguer, S., & Öztürk, V. (2026). Farklı toprak işleme yöntemleri altında geleneksel gübreleme ve kompost uygulamalarının nohut (cicer arietinum l.) verimi ve verim unsurlarına etkilerinin karşılaştırılması. Ereğli Tarım Bilimleri Dergisi, 6(1), 49-60.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Ereğli Tarım Bilimleri Dergisi
2026, Cilt6, Sayı1
E-ISSN: 2822-4167
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Aider, M., Sirois-Gosselin, M., & Boye, J.I., (2012). Pea, lentil and chickpea protein application in bread making. Journal of Food Research, 1(4): 160-170.
  2. Balaban, M., & Adak, M.S., (2024). Farklı tohum yatağı hazırlığı ile taban gübrelerin nohut verim ve verim öğeleri üzerine etkisi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 11(1): 44-52.
  3. Barzegar, A.R., Asoodar, M.A., Khadish, A., Hashemi, A.M., & Herbert, S.J., (2003). Soil physical characteristics and chickpea yield responses to tillage treatments. Soil and Tillage Research, 71(1): 49-57.
  4. Bernal, M.P., Alburquerque, J.A., & Moral, R., (2009). Composting of animal manures and chemical criteria for compost maturity assessment. Bioresource Technology, 100: 5444-5453.
  5. Biçer, B.T., (2014). Some agronomic studies in chickpea (Cicer arietinum L.) and lentil (Lens culinaris Medik). Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 1(1): 42-51.
  6. Buhler, D.D. (2002). Challenges and opportunities for integrated weed management. Weed Science, 50(3), 273–280.
  7. FAO, (2025). FAOSTAT Statistics Database. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome.
  8. Fayetörbay, D., Çomaklı, B., & Daşcı, M., (2014). Fosfor çözücü bakteri, fosforlu gübre ve tavuk gübresi uygulamalarının macar fiğinde (Vicia pannonica Roth) tohum verimi ve verim unsurları üzerine etkileri. Tarım Bilimleri Dergisi, 20: 345-357.
  9. JMP®, (2019). JMP Pro Version 15.0.0. SAS Institute Inc., Cary, NC, USA.
  10. Karasu, A., Öz, M., & Doğan, R., (2009). The effect of bacterial inoculation and different nitrogen doses on yield and yield components of some chickpea genotypes (Cicer arietinum L.). African Journal of Biotechnology, 8(1): 59-64.
  11. Kasap, A., & Dursun, İ., (2013). Nohut tarımında farklı toprak işleme yöntemlerinin ürün verimi ve bazı verim unsurlarına etkilerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 30(1): 70-83.
  12. Kavlak, E., Aydoğan, A., Atasayar, E., Kılınç, H.V., & Gündüz, S., (2025). Ankara-Gölbaşı ekolojik koşullarında yazlık olarak ekilen bazı nohut (Cicer arietinum L.) çeşitlerinin verim ve verim öğeleri ile yanıklık hastalığı yönünden performansları. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 34(2): 257-268.
  13. Korkmaz, Y., & Kayan, N., (2010). Farklı ekim ve yabancı ot kontrol yöntemlerinin nohutta (Cicer arietinum L.) verim ve verim öğelerine etkileri. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(2): 157-162.
  14. MGM, (2006-2025). Haymana Tarım/17733 Nolu İstasyonun 2006-2025 Yılı İklim Verileri. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Ankara.
  15. Marschner, P. (Ed.), (2012). Marschner's Mineral Nutrition of Higher Plants. 3rd Ed., Academic Press, London, UK. 651 p.
  16. Millán, T., Madrid, E., Cubero, J.I., Amri, M., Castro, P., & Rubio, J., (2015). Chickpea. In: Grain Legumes. Springer, pp. 85-109.
  17. Rhoades, J.D., Kandiah, A., & Mashali, A.M., (1992). The Use of Saline Waters for Crop Production. FAO Irrigation and Drainage Paper No: 48, FAO, Rome.
  18. Singh, G., Sekhon, H.S., & Harpreet, K., (2012). Effect of farmyard manure, vermicompost and chemical nutrients on growth and yield of chickpea (Cicer arietinum L.). International Journal of Agricultural Research, 7(2): 93-99.
  19. Şeker, C., & Turhan, M., (2006). Bazı organik ve inorganik gübrelerin şeker pancarı-buğday ekim nöbetinde buğdayın verimine bakiye etkileri. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(20): 43-48.
  20. TAGEM, (2024). Toprak Kalite ve Verimlilik Laboratuvarı Verileri. Toprak, Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Ankara.
  21. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2024). Kışlık ekim nohut tescil raporu. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü, Ankara.
  22. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2025). Kuru baklagil ürün raporu. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Ankara.
  23. Ton, A., Anlarsal, A.E., & Karaköy, T., (2014). Türkiye’de yemeklik tane baklagiller üretiminin sorunları ve çözüm önerileri. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 2(4): 175-180.
  24. Tosun, O., & Eser, D., (1975). Nohut (Cicer arietinum L.)’ta ekim sıklığı araştırmaları: I. Ekim sıklığının verim üzerine etkileri. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yıllığı, 25(1): 171-180.
  25. Uygun, S., (2025). Tavuk dışkısının kontrollü ortamda kompostlaştırılması amacıyla iki aşamalı kompostlaştırma yönteminin geliştirilmesi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  26. Yağmur, M., & Engin, M. (2005). Nohut (Cicer arietinum L.)’ta fosfor ve azot dozları ile bakteri (Rhizobium Ciceri) aşılamanın bazı morfolojik özellikler ile tane verimi üzerine etkileri ve bazı bitkisel özellikler arasındaki ilişkiler. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Bilimleri Dergisi (J. Agric. Sci.), 15(2): 103-112.
  27. Yalçın, F., Mut, Z., Doğanay, Ö., & Köse, E., (2018). Afyonkarahisar ve Yozgat koşullarında yüksek verim sağlayacak uygun nohut (Cicer arietinum L.) çeşitlerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(1): 46-59.