İletişimISSN:e-ISSN: 2822-4167
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaAmaç ve KapsamYazarlar için RehberMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Akkaraman Koyunu: Verim Özellikleri, Genetik Çeşitlilik ve Sürü Performansı

Şükrü DOĞAN,İsmail KESKİN

  • Şükrü DOĞAN: Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü -
  • İsmail KESKİN: Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi
  •  Yıl : 2026
  •  Cilt : 6
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 1-17
Bu çalışma, Türkiye'nin en önemli yerli koyun ırklarından Akkaraman'ın adaptasyon yeteneği, sosyo-ekonomik katkıları ve verim özelliklerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmek amacıyla 2006-2025 yılları arasında yayımlanan araştırmalar değerlendirilmiş ve elde edilen veriler incelenmiştir. Bulgular, Akkaraman ırkının düşük genomik akrabalık seviyesi ve yağlı kuyruk yapısı sayesinde üstün bir adaptasyon yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Irk, özellikle İç ve Doğu Anadolu bölgelerinde kırsal aile işletmeleri için temel gelir ve istihdam kaynağıdır. Verim özellikleri açısından, doğum ağırlığının 3.09-4.71 kg, 90. gün sütten kesim ağırlığının 19.69-35.10 kg, 120. gün sütten kesim ağırlığının 28.60-34.95 kg ve yaşama gücünün %86.38-%97.67 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Toplum temelli ıslah programlarına katılımın işletme karlılığını önemli ölçüde artırdığı kanıtlanmıştır. Sonuç olarak, Akkaraman koyunu, yüksek genetik çeşitliliği ve adaptasyon yeteneği ile Türkiye koyunculuğunun sürdürülebilirliği için stratejik bir öneme sahiptir. Planlı ıslah çalışmaları ve destekleyici politikalar ile bu gen kaynağının korunması gerekmektedir.
Atıf yapmak için : Doğan, Ş., & Keskin, İ. (2026). Akkaraman koyunu: Verim özellikleri, genetik çeşitlilik ve sürü performansi. Ereğli Tarım Bilimleri Dergisi, 6(1), 1-17.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Ereğli Tarım Bilimleri Dergisi
2026, Cilt6, Sayı1
E-ISSN: 2822-4167
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Abdollahy, H., Hasani, S., Zerehdaran, S., Shadparvar, A.A., & Mahmoudi, B. (2012). Determination of economic values for some important traits in Moghani sheep. Small Ruminant Research, 105(1-3), 161-169.
  2. Adesogan, A.T., Havelaar, A.H., McKune, S.L., Eilittä, M., & Dahl, G.E. (2020). Animal source foods: sustainability problem or malnutrition and sustainability solution? Perspective matters. Global Food Security, 25, 100325.
  3. Aksoy, Y., Şekeroğlu, A., Duman, M. & Çoban, Ö. B. (2023a). A study on the determination of some reproductive traits of ewes and the growth performance of lambs Akkaraman raised under farm conditions in the province of Niğde, Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 11(6), 1168-1175.
  4. Aksoy, Y., Şekeroğlu, A. & Duman, M. (2023b). Evaluation of some reproductive performance of ewes, livability and growth traits of lambs of Akkaraman in breeder flocks in Niğde/Bor province, Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 11(s1), 2580-2588.
  5. Aktaş, A.H. & Doğan, Ş. (2014). Effect of live weight and age of Akkaraman ewes at mating on multiple birth rate, growth traits, and survival rate of lambs, Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 38(2), 176-182.
  6. Aktaş, A.H., Ankaralı, B., Halici, I., Demirci, U., Atik, A. & Yaylacı, E. (2014). Growth traits and survival rates of Akkaraman lambs in breeder flocks in Konya province, Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 38(1), 40-45.
  7. Aktaş, A.H., Halıcı, İ., Doğan, Ş., Demirci, U., Atik, A., Yaylacı, E. & Çil, R. (2016). Akkaraman koyunların yetiştirici şartlarındaki döl verimleri, canlı ağırlıkları ve bazı vücut ölçüleri, Hayvansal Üretim, 57(1), 7-14.
  8. Anonim (2025). "Halk Elinde Islah Projeleri"ne toplam 2,7 milyar lira destek sağlandı. 6 Aralık 2025, Ankara. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/halk-elinde-islah-projelerine-toplam-2-7-milyar-lira-destek-saglandi/3764239. Erişim tarihi: 07.04.2026
  9. Arzik, Y., Behrem, S., Sakar, Ç.M., & Unal, I. (2024). Genetic parameter estimation of preweaning growth traits in Akkaraman sheep. Trop Anim Health Prod., 56(9), 398.
  10. Behrem, S. (2021). Effects of Environmental Factors Growth Traits of Akkaraman Sheep in Çankırı Province, Livestock Studies, 61(1), 22-27.
  11. Behrem, S. (2025). Unveiling the Pre‐Weaning Growth Performance and Some Reproductive Characteristics of Akkaraman and Central Anatolian Merino Sheep. Veterinary Medicine and Science, 11(2), e70221.
  12. Büyüktekin, M. & Öztürk, A. (2018). Effects of some factors on reproduction performance of Akkaraman sheep in breeder flocks in Konya province, Turkey. Selcuk J Agr Food Sci, 32(1), 87-90.
  13. Cabaret, J., Benoit, M., & Laignel, G. (2017). Sustainability of meat sheep production in relation to health and reproduction traits. J Dairy Vet Anim Res., 5(1), 6-11.
  14. Ceyhan, A., Şekeroğlu, A., & Duman, M. (2019). Niğde İlinde Yetiştirilen Akkaraman Irkı Koyunların Bazı Döl Verim Özellikleri ve Kuzuların Büyüme Performansı. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 7(10), 1509-1514.
  15. Ceyhan, A., Şekeroğlu, A., Ünalan, A., Çınar, M., Serbester, U., Akyol, E., & Yılmaz, E. (2015). Niğde ili koyunculuk işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 18(2), 60-68.
  16. Demir, P.A., Işık, S.A., Aydın, E., Yazıcı, K., & Ayvazoğlu, C. (2015). Ardahan ilinde koyun yetiştiriciliğinin sosyo-ekonomik önemi. Van Veterinary Journal, 26(3), 141-146.
  17. Doğan, Ş., Kayar, H., Bülbül, B., & Teke, B.E. (2018). Konya ilindeki Akkaraman kuzuların büyüme ve yaşama gücü özellikleri üzerine kuraklığın etkisi. Uluslararası Yeşil Başkentler Kongresi, 8-11 Mayıs 2018, Konya, Türkiye (s. 1070-1076).
  18. Doğan, Ş. (2025). Akkaraman koyun ıslahında bazı veri madenciliği metotlarının kullanımı. (PhD), Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya, Türkiye.
  19. Duman, M., Şekeroğlu, A. & Aksoy, Y. (2024). Investigation of some fertility and growth traits of Akkaraman sheep under breeder condition in Altunhisar district of Niğde province. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 12(6), 1072-1079.
  20. Duykop, A.Ö., & Tüfekci, H. (2025). Determination of Reproductive and Survival and Growth Characteristics of Lambs in Akkaraman Ewes Reared in Şefaatli District of Yozgat Province. KSÜ Tarım ve Doğa Derg, 28(5), 1383-1393.
  21. Ertuğrul, M., Dellal, G., Soysal, İ., Elmacı, C., Akın, O., Arat, S., Barıtçı, İ., Pehlivan, E., & Yılmaz, O. (2009). Türkiye Yerli Koyun Irklarının Korunması. Türkiye Ulusal Koyunculuk Kongresi, 12-13 Şubat 2009, İzmir.
  22. FAO (2007). The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/home/en/
  23. FAO DAD-IS (2026). Domestic Animal Diversity Information System. Rome: FAO. https://www.fao.org/dad-is/browse-by-country-and-species/en/ Erişim tarihi: 07.04.2026
  24. Farrell, L., Creighton, P., Bohan, A., McGovern, F., & McHugh, N. (2022). Bio-economic modelling of sheep meat production systems with varying flock litter size using field data. Animal, 16(10), 100640.
  25. Gungor, S., & Bahadir, B. (2024). Impact Of Community-Based Sheep Breeding Programme On Farm's Profitability And Lamb Mortality: The Case Of The Akkaraman Breed. The Journal of Animal and Plant Sciences, 34(2), 485-494.
  26. Gündüz, Ö., & Özkul, B.Y. (2017). Mersin’de Koyun - Keçi Yetiştiriciliği Yapan İşletmelerin Yapısal Özellikleri. Lalahan Hay. Araşt. Enst. Derg., 57(2), 99-104.
  27. Güngör, S., & Gürer, B. (2022). Niğde ilinde koyun yetiştiriciliği faaliyetine yer veren işletmelerin Halk Elinde Hayvan Islahı Projesine yönelik görüşleri. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 10(9), 1688-1696.
  28. Güngör, Ö.F. & Ünal, N. (2020). Some production characteristics of Bafra, Akkaraman, Bafra × Akkaraman F1 and B1 sheep genotypes. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 67(4), 335-342.
  29. Güngör, Ö.F., Özbeyaz, C., Ünal, N., Akyüz, H.Ç., Arslan, R. & Akçapinar, H. (2022). Evaluation of genotype and nongenetic effects on some production traits: Comparison of Akkaraman and Bafra × Akkaraman B1 sheep genotypes. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 46(5), 755-763.
  30. Hoffmann, I. (2010). Climate change and the characterization, breeding and conservation of animal genetic resources. Animal genetics, 41 (s1), 32-46.
  31. Kandemir, Ç., Takma, Ç., & Taşkın, T. (2024). A new perspective on Türkiye's sheep population: Classification with decision trees. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(4), 966-979.
  32. Karsli, B.A., Demir, E., Fidan, H.G., & Karslı, T. (2020). Assessment of genetic diversity and differentiation among four indigenous Turkish sheep breeds using microsatellites. Arch. Anim. Breed., 63, 165-172.
  33. Kizilaslan, M., Arzik, Y., Behrem, S., White, S.N., & Cinar, M.U. (2024a). Comparative genomic characterization of indigenous fat-tailed Akkaraman sheep with local and transboundary sheep breeds. Food and Energy Security, 13, e508.
  34. Kizilaslan, M., Arzik, Y., & Behrem, S. (2024b). Exploring the economically important growth traits and environmental influences on akkaraman lambs in Ankara. Livestock Studies, 64(1), 17-23.
  35. Kozaklı, Ö., Ceyhan, A., & Noyan, M. (2024). Comparison of machine learning algorithms and multiple linear regression for live weight estimation of Akkaraman lambs. Tropical Animal Health and Production, 56(7), 250.
  36. Leroy, G., Baumung, R., Boettcher, P., Scherf, B., & Hoffmann, I. (2016). Sustainability of crossbreeding in developing countries; definitely not like crossing a meadow…, Animal, 10 (2), 262-273.
  37. Li, J., Liu, G., Jiang, X., Shen, Y., Sun, L., Chen, Y., Wang, X., Yang, S., & Yang, H. (2023). Economic values of reproductive and growth traits in Chinese Yiling sheep. Tropical Animal Health and Production, 55(6), 400.
  38. Nursoy, H., Yılmaz, O. & Denk, H. (2006). Effects of flushing during normal breeding season on reproductive performance and birth weights of lambs in Akkaraman Ewes. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9 (1), 92-99.
  39. Otte, J., Schnier, C., Allan, F.K., Salmon, G., Wong, J.T., & Minjauw, B. (2024). Estimating the cost of young stock mortality in livestock systems-An application to sheep farming in Ethiopia. Front. Vet. Sci. 11:1389303.
  40. Özmen, Ö., Kul, S. & Gök, T. (2015). Elazığ ilinde halk elinde yetiştirilen Akkaraman ırkı koyun ve kuzulara ait bazı verim özellikleri. F.Ü.Sağ.Bil.Vet.Derg, 29(2), 81-85.
  41. Öztürk, A., Doğan, Ş., Zülkadir, U. & Kayar, H. (2018). The effects of some environmental factors on birth weight and estimation of heritability and repeatability for birth weight of Akkaraman sheep in Konya province. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 6(12), 1755-1757.
  42. Polli, V.A., Vaz, R.Z., Carvalho, S., Costa, P.T., de Oliveira Mello, R., Restle, J., Nigeliskii, A.F., Silveria I.D.B. & Pissinin, D. (2019). Thermal comfort and performance of feedlot lambs finished in two climatic conditions. Small Ruminant Research, 174, 163-169.
  43. Sakar, C.M. & Erisek, A. (2019). Development of Akkaraman lambs in Çankırı region from birth to 120 days. Black Sea Journal of Agriculture, 2(1), 16-20.
  44. Sakar, Ç.M. (2024). The effect of climate index on growth values from birth to breeding in Akkaraman sheep. Tropical Animal Health and Production, 56(2), 56-60.
  45. Sakar, Ç.M. & Ünal, İ. (2021). Çankırı İlinde Yetiştirilen Akkaraman Irkı Kuzuların Büyüme Özelliklerinin Belirlenmesi. Journal of Animal Production, 62(1), 61-66.
  46. Scherf, B.D., & Pilling, D. (Eds.) (2015). The Second Report on the State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture. Rome: FAO Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture. https://doi.org/10.4060/I4787E
  47. Soysal, M.I., Koban, E., Özkan, E., Altunok, V., Bulut, Z., Nizamlioglu, M., & Togan, I. (2005). Evolutionary relationship among three native, two crossbreed sheep breeds of Turkey: Preliminary results. Revue Med Vet, 156(5), 289-293.
  48. Soysal, M.İ., Ünal, E.Ö., & Gürcan, E.K. (2020). Çiftlik hayvan genetik kaynaklarının koruma ve sürdürülebilir kullanımı. Journal of Animal Science and Products (JASP), 3(2): 210-227.
  49. Şirin, E. (2023). Breeding of Akkaraman sheep in Tokat. Black Sea Journal of Agriculture, 6(6), 660-663.
  50. TAGEM (2009). Türkiye Evcil Hayvan Genetik Kaynakları Tanıtım Kataloğu. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, Ankara. (Birinci Baskı, 2000 adet basılmıştır). https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/Katalog%20T%C3%BCrk%C3%A7e.pdf. Erişim tarihi: 07.04.2026
  51. Tüfekci, H. (2023). Yetiştirici koşullarında Akkaraman ırkı koyunlarda döl verimi ile kuzularda büyüme ve yaşama gücü özelliklerinin belirlenmesi. Akademik Ziraat Dergisi, 12(1), 139-144.
  52. Tüfekci, H., Tozlu Çelik, H. & Özten, B. (2024). Fertility and some growth characteristics of lambs in Akkaraman sheep grown in Çorum province. Hayvansal Üretim, 65(1), 20-28.
  53. Türkmen, C. & Çak, B. (2021). Çaldıran’da yetiştirilen Akkaraman koyunlarının bazı verim özelliklerinin araştırılması. Van Sag Bil Derg, 14(1), 63-73.
  54. Ünal, G. & Dellal, İ. (2023). Küçükbaş Hayvancılığa Verilen Desteklerin Çiftçi Memnuniyeti Açısından Değerlendirilmesi: Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı Projesi, Çankırı İli Akkaraman Irkı Koyun Islah Alt Projesi Örneği. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13(1), 651-663.
  55. Ünal, N., Aytaç, M., Koçak, S. & Erol, H. (2006). Some of reproduction characteristics in various local pure and crossbred sheep genotypes, Lalahan Hay. Arast. Enst. Derg., 46(1), 45-57.
  56. Wanjala, G., Bagi, Z., Gavojdian, D., Badaoui, B., Astuti, P.K., Mizeranschi, A., Ilisiu, E., Ohran, H., Juhas, E.P., Loukovitis, D., Kawęcka, A., Šveistienė, R., Becskei, Z., Strausz, P., Kichamu, N., & Kusza, S. (2025). Genetic diversity and adaptability of native sheep breeds from different climatic zones. Scientific Reports, 15(1), 14143.
  57. Yakan, A., Ünal, N. & Dalcı, M.T. (2012). Ankara şartlarında Akkaraman, İvesi ve Kıvırcık ırklarında döl verimi, büyüme ve yaşama gücü. Lalahan Hay. Arast. Enst. Derg., 52(1), 1-10.
  58. Yilmaz, O., Cengiz F., Ertuğrul, M., & Wilson, R.T. (2013). The domestic livestock resources of Turkey: sheep breeds and cross-breeds and their conservation status, Animal Genetic Resources, 52, 147-163.
Akkaraman Kuzu
Akkaraman Kuzu
Akkaraman Sürü
Akkaraman Sürü